Od redakcji [12]

Dwunasty numer „Głosu Prawa” zawiera kilkanaście opracowań. W dziale OPERA Czytelnicy przeczytają o praktykach okołoeutantycznych (dr Piotr Szudejko) oraz o problematyce wyłączenia sędziego w postępowaniu cywilnym ze szczególnym uwzględnieniem wyłączenia sędziego po wydaniu orzeczenia kończącego postepowanie w sprawie (Jan Basta). W trzecim opracowaniu wyrok Sądu Najwyższego posłużył autorowi (sędzia Arkadiusz Krupa) do przedstawienia rozważań na temat  praktycznych aspektów przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym.

W dziale FONTES rozpoczynamy wieloczęściowe przedrukowywanie dzieła prof. Maurycego Allerhanda pt. Prawo imion, w którym watki etnologiczne i historyczne przeplatają się z prawniczymi – cywilistycznymi i administracyjnymi. Ponadto zamieściliśmy, niestety niekompletną, będącą streszczeniem referatu publikację sędziego Zygmunta Hahna o dziejach rozwoju niezawisłości sędziowskiej. Fragmentaryczny jest też krótki tekst sędziego dr. Alfreda Laniewskiego, wybitnego znawcy psychologii sądowej i działacza sędziowskiego, redaktora naczelnego „Czasopisma Sędziowskiego”.  Tekst ów dotyczy troski o stan sędziowski w latach 30. XX w. Zupełnie inny charakter ma ostatni z przedruków: artykuł redaktora lwowskiego „Głosu Prawa” dr Anzelma Lutwaka pt. Praworząd nienawiści, ale o tym nieco niżej, podobnie jak o kolejnym tekście adw. Ewy Stawickiej z autorskiego działu PANOPTIKON.

Na dział RES GESTE składa się tym razem trzy opracowania, wspomniany już kolejny artykuł w serii Poczet jurystów i ekonomistów (poświęcony Piotrowi Stebelskiemu), kolejna odsłona „Prawa cyborgów” – tym razem na temat The Cyborg Bill of Rights v 1.0 oraz opracowanie docenta dr. Ihora Zemana z Uniwersytetu Lwowskiego na temat Ludwika Ehrlicha i jego szkoły prawa międzynarodowego.

            Na łamy „Głosu Prawa” wraca też autorski cykl VOTUM SEPRATUM, w którym nie tylko historycznie i porównawczo ale tym razem na temat rady sądowniczej i sędziorządności w kontekście praworządności i doświadczanego od kilku lat w Polsce kryzysu w sądownictwie. 

W zeszycie zamieściliśmy też wspomnienie Ojca naszego redakcyjnego kolegi, śp. Jana Rogowskiego, skreślone ręką Syna.

Na okładce zamieściliśmy grafikę zatytułowaną „Słońce Sprawiedliwości” Albrechta Dürera z ok. 1499 r. Jest ona ciekawym połączeniem symboliki greckiej, rzymskiej i chrześcijańskiej. Lew już w mitologii starożytnej oznaczał słońce i symbol siły.  Nic dziwnego, że po tę symbolikę sięgnięto w Biblii, a w Nowym Testamencie Lew to to symbol Chrystusa. Na grafice Dürer przedstawił młodzieńca siedzącego na tronie w postaci Lwa (symbolizującego też zmartwychwstanie), jako sprawiedliwego (miecz i waga) sędziego (skrzyżowane nogi). Symbolika dzieła Dürera koresponduje z sentencją często występującą jako memento w sądach Pierwszej Rzeczypospolitej – Iustitias vestras iudicabo (szerzej niżej).

Jak wspomniano w poprzednim zeszycie, rok 2023 obfituje w wiele rocznic. Oprócz omówionych wówczas, wspomnieć należy, że przed 300 laty, w 1723 r. urodził się Adam Smith
(1723-1790), ojciec ekonomii jako nauki i jeden z najwybitniejszych ekonomistów w dziejach, autor słynnych Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (1776). Do dzisiaj teorie Smitha są dla wielu dogmatem, dla innych inspiracją, dla jeszcze innych punktem dla przeciwnych wektorów teoretycznych. Spośród rocznic prawniczych wspomnieć należy, że mija w 1933 r. 90 lat od ogłoszenia w formie rozporządzenia Prezydenta RP Kodeksu zobowiązań oraz pierwszej wersji Kodeksu handlowego. Obydwa te akty normatywne weszły w życie w 1934 r., dlatego poświęcimy im nieco miejsca w następnym roczniku. Okrągłe rocznice prowadzą do postaci Mikołaja Zyblikiewicza, legendarnego prezydenta Krakowa (200-lecie urodzin) oraz Adama Kazimierza Czartoryski, współtwórcy Konstytucji 3 maja i zasłużony działacz Komisji Edukacji Narodowej (200-lecie śmierci). Z kolei 100 lat temu zmarło kilku jurystów, w tym profesorowie prawa karnego Piotr Stebelski (któremu poświęcony jest Poczet jurystów i ekonomistów) i Feliks Gryziecki (1837-1923) oraz wybitny statystyk i znawca prawa administracyjnego Tadeusz Pilat (1844-1923).

Rocznicą, którą chcemy szczególnie odnotować w zeszycie dwunastym jest 90-lecie dojścia do władzy w Niemczech Adolfa Hitlera i jego nazistowskiej formacji – ku przestrodze. Często można usłyszeć, że Adolf Hitler nic strasznego początkowo nie robił, że dbał o niemiecką godność oraz o niemiecką gospodarkę, rozwijał przemysł, infrastrukturę itd. Próbuje się usprawiedliwiać masowe poparcie dla Hitlera ze strony Niemców stwierdzeniami, że „przecież Holokaust rozpoczął się dopiero w latach 1941-1942”. Jest to zdumiewające, gdyż każdy, kto chociaż trochę wysiłku poświeci na lekturę opracowań naukowych, a nade wszystko źródeł  z epoki łatwo zorientuje się, że to nieprawda. Niemiecka hitlerowska machina zbrodni ruszyła już w 1933 r. Dostrzegali to liczni, w tym Polacy – o czym wspomnieliśmy np. w Poczcie jurystów i ekonomistów w nr. 10 (Emil Stanisław Rappaport), czy przedrukowując krótki artykuł Rafała Lemkina z 1934 r. („Głos Prawa” 2020, nr 1 (5), poz. 13), w którym pisał z niepokojem o zmianach w prawie, w tym prawie karnych Niemiec.  W tym numerze polecamy poświęcony wydarzeniom w Niemczech lat 20. i 30. XX w. (szczególnie tzw. puczowi monachijskiemu sprzed 100 lat) felieton adw. Ewy Stawickiej (A później były igrzyska) oraz przedrukowywany, wspomniany wyżej, artykuł wstępny redaktora Lutwaka do nr. 4 „Głosu Prawa” z 1933 r. (Praworząd nienawiści). Odnosi się on do obserwacji Niemiec i Europy po 1933 r., ale bez wątpienia może stanowić memento dla współczesności. Zło niepostrzeżenie pojawia się w umysłach i sercach, zainfekowuje je… ma postać nienawiści i pogardy. Często czyni ogromne spustoszenia… Jest podstępne, bo widzimy jak w soczewce je u innych (nawet jeśli go tam nie ma) a u siebie nie chcemy dostrzec…, bo przecież walczymy ze złem, choć zło rośnie w nas z każdym dniem… Cóż dodać… „chroń nas Panie od nienawiści”.